India News

શા માટે પેટ્રોલ – ડીઝલ ના ભાવ વધી રહ્યા છે, જાણો અને સમજો આ તેલની રમતને

Why Petrol-Diesel prices are hike, know all about things

દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ (Petrol Diesel Prices) દરરોજ નવા રેકોર્ડ સ્થાપિત કરી રહ્યા છે. તે પણ જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ખૂબ ઓછા છે. એક લિટર ક્રૂડ ઓઇલની તુલનામાં ભારતીય લોકો પેટ્રોલ માટે ચાર ગણું ચુકવણી કરી રહ્યા છે. પરંતુ જો તેલ પરનો અમુક ટેક્સ ઓછા કરવામાં આવે તો આવી મુશ્કેલી ટાળી શકાય છે.

ચાલો સમજીએ આ તેલની રમતને

આજે ક્રૂડ ઓઇલ બ્રેન્ટ ક્રૂડ આશરે 63.57 ડોલર પ્રતિ બેરલ છે અને દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ પણ પ્રતિ લિટર 89 રૂપિયાને પાર કરી ગયો છે. જ્યારે યુપીએના બીજા કાર્યકાળમાં, 2009 થી મે 2014 સુધી ક્રૂડનો ભાવ બેરલ 70 થી 110 ડોલર સુધી હતો. પરંતુ તે પછી પણ પેટ્રોલની કિંમત 55 થી 80 રૂપિયાની વચ્ચે રહી હતી, કારણ કે તે સમયે ટેક્સનો ભાર ઓછો હતો.

આપણે જાણીએ કે સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ તેલના ભાવ સાથે સંબંધિત છે. આનો અર્થ એ કે જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઘટશે, તો છૂટક કિંમતોમાં થવો જોઈએ. પરંતુ મોટા ભાગે આવું થતું નથી. તેનાથી વિપરીત, આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં 13 ટકાનો ઘટાડો હોવા છતાં, ભારતમાં પેટ્રોલ ઘણી વધારે કિંમતે (petrol diesel prices) વેચાઈ રહ્યું છે.

સરકારી નોકરી – GAIL એક્ઝિક્યુટિવ ટ્રેનીના પદ માટે ભરતી જાહેર, જુઓ તમામ વિગતો

જાન્યુઆરી 2020માં, કોરોના લોકડાઉન પહેલાં ક્રૂડ તેલની કિંમત પ્રતિ લીટર 29 રૂપિયાની આસપાસ હતી. પરંતુ ગ્રાહકે લિટર પેટ્રોલ માટે 78 રૂપિયા ખર્ચ કરવા પડ્યા. ફેબ્રુઆરીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડો કર્યા પછી પણ મોંઘું પેટ્રોલ ખરીદવું પડી રહ્યું છે.

એક ભારતીય ગ્રાહકે પેટ્રોલ ભરવા માટે ક્રૂડ તેલ (લિટર દીઠ રૂ. 15.60) કરતા પાંચ ગણા વધારે (લિટર દીઠ રૂ. 72.93) ખર્ચ કરવો પડ્યો હતો.

એટલું જ નહીં, લોકડાઉન હળવું થયા બાદ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં 25 રૂપિયા પ્રતિ લિટર થઈ ગઈ છે. પરંતુ ગ્રાહકોએ હજી પણ લિટર દીઠ રૂપિયા 87.57 ના દરે પેટ્રોલ માટે ખિસ્સા ઢીલા કરવા પડ્યાં હતાં. આ એટલા માટે છે કારણ કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટાડા પછી સરકાર નવા ટેક્સ લાવે છે.

5 મે 2020 ના રોજ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ રૂપિયા 28.84 થી ઘટીને 14.75 રૂપિયા પર આવી ગયા હતા. પરંતુ સરકારે પેટ્રોલ પર 10 રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ પર 13 રૂપિયા પ્રતિ લિટર પર એકસાઈઝ ડ્યુટી લગાવી દીધી. તેનાથી સરકારને 1.6 લાખ કરોડની આવક થઈ.

કોરોના મહામારી દરમિયાન, તેલ સિવાય દરેક ક્ષેત્રમાં કર વસૂલાત ઘટ્યો હતો. પરંતુ સરકારે 2019 ની તુલનામાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર એક્સાઈઝ ડ્યુટી તરીકે 48 ટકા વધુ ટેક્સ વસૂલ કર્યો હતો.

નોંધપાત્ર વાત એ છે કે એક લિટર પેટ્રોલની કિંમત આશરે 30 રૂપિયા છે. એક્સાઈઝ ડ્યુટી, ડીલર કમિશન અને વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ ઉમેર્યા પછી તેની કિંમત 86-87 રૂપિયા પર પહોંચી જાય છે. એટલે કે જો ટેક્સ ઓછો કરવામાં આવે તો પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઘટાડી શકાય છે.

ભારતીય નૌકાદળને મળી આ શક્તિશાળી સબમરીન, જાણો તેની વિશેષતા

સમજો કે રિફાઇનરીઓ લિટર દીઠ 29.34 રૂપિયામાં ક્રૂડ તેલ ખરીદે છે. ઓએમસી વેપારી પાસેથી 29.71 રૂપિયા અને સેન્ટર એક્સાઈઝ ડ્યૂટી તરીકે 32.98 રૂપિયા લે છે. આ પછી ડીલરો 3.69 રૂપિયાનું કમિશન ઉમેરશે. આ પછી રાજ્યના વેટ અથવા વેચાણ વેરામાં રૂપિયા 19.92 નો ઉમેરો થાય છે. અને પછી અંતે, પેટ્રોલ પંપ પર ગ્રાહકને લિટર દીઠ 86 રૂપિયામાં વેચાય છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં લગભગ 160 પ્રકારના ક્રૂડ ઓઇલનો વેપાર થાય છે. ક્રૂડ તેલ તેમની ભૌગોલિક ઓળખથી ઓળખાય છે જેમ કે બ્રેન્ટ ક્રૂડ, ઓમાન ક્રૂડ, દુબઈ ક્રૂડ, ઓપેક, ડબ્લ્યુટીઆઈ વગેરે. ભારત લગભગ 80 ટકા ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાત વિદેશથી આયાત કરે છે.


લેટેસ્ટ ન્યુઝ થી અપડેટ રહેવા માટે આપ અમારી સાથે જોડાઓ : ફેસબૂક | ટ્વીટર | ટેલિગ્રામ ચેનલ